مرتضی بنی عامریان یکی از شخصیت های برجسته هنری در شهرستان سنقر می باشند. ایشان در سال 1354 به دنیا آمد و تحصیلات خود را در رشته تجربی ادامه داد و در حین تحصیل در مقطع متوسطه فعالیت های هنری خویش را آغاز نمود و در زمینه ی طراحی و خوشنویسی آن را ادامه داد.

وی در سال 1374 در دانشگاه مشهد در رشته تحصیلی حقوق پذیرفته شد و پس از یک سال تحصیل به علت فوت پدرش از تحصیل در آن شهر انصراف داد  و در دو منطقه از روستاهای سنقر  به عنوان سرباز معلم خدمت سربازی اش را با تدریس در چند مدرسه گذراند.در همین سال ها بود که که نزد آقای مرتضی ابراهیمی خوشنویس معتبر شهرستان آموزش های لازم را گذارند و با تلاش خود مدرک عالی انجمن خوشنویسان را دریافت نمود.

پس از پایان خدمت سربازی در سال 1376 در رشته هنر دانشگاه تربیت معلم پذیرفته شد. و همزمان با تحصیل در دانشگاه در نمایشگاه های متعدد در زمینه نقاشی و خوشنویسی در شهرستان های سنقر و کرمانشاه و تهران شرکت داشت و آثار زیبایی از خود به نمایش گذاشت.

پس از فزاغت از تحصیل تدریس در شهرستان سنقر در مقطع راهنمایی را آغاز نمود و پس از یک سال سعی و تلاش در رشته کارشناسی هنرهای تجسمی تهران قبول شد و در حین تدریس در مدارس راهنمایی در شهر سنقر در تهران نیز تحصیلات خود را ادامه می داد.

پس از پایان تحصیلات و با اخذ مدرک کارشناسی در مقطع متوسطه شروع به تدریس نمود .

در سال 1379 با ادامه دادن هنر خوشنویسی و با تلاش و ممارست خود موفق شد مدرک ممتاز انجمن خوشنویسان را اخذ کند. در این میان در رشته تذهیب نیز در در حین دوره های کاردانی و کارشناسی فعالیت می نمود. و در این راه از استاد خود آقای طریقتی کسب فیض نمود. در زمینه خوشنویسی در رشته خط ثلث نیز از راهنمایی های استاد موید حسنی نیز بهره های لازم را برد.

در سال 1384 مجوز رسمی آموزشگاه آزاد هنرهای تجسمی را از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دریافت نمود و در حین تدریس در هنرستان به تدریس در آموزشگاه نمود. لازم به ذکر است که آموزشگاه ایشان برای استفاده عموم علاقه مندان به هنر می باشد و عزیزان بسیاری از هنرهای ایشان استفاده کرده اندو بهره های لازم را برده اند.    

شهرمز دیلی

 شهرمز شمع شبستاننه پروانه منم

                             داغنه٬ داشلرنه عاشق دیوانه منم

 گدی دنیایه خدا چونکه بو تورپاغده منی

                               ورمین تورپاغینی ملک سلیمانه منم

 چوخ عزیزدی وطنم چوخراغ عزیزهموطنم

                              بو محبده اولن عالمه افسانه منم

 ملتی خورد واری گیوزلرمو اشغلری

                              دولانن باشلرنون دورنه پروانه منم

 جانم ایران وطنم سنقر ایوزم ترک زبان

                             پاکباز عاشق اولن میهنم ایرانه منم

 منه شاعر دیمه٬مجنون بو لیلایم مه

                          شبنم اشکی ورن جلوه گلستانه منم

 یازممی سنقره تاریخ مدون بیرسی

                               بو جهدده گیچن ایامنه بیگانه منم

 خوشنوا بلبلی چوخ واربوگلستانوامیر

                            مور وسکین که یغر زحمتنه دانه منم

ای نوید روحبخش زندگانی بوی تو              وی صفای نوبهار جاودانی روی تو

ای کمند گردن دلهای عاشق طره ات         نقل تر ریزد ز لبهای معانی گوی تو

نازم آن دستیکه بنهاد انگبینت دردهان         تا که شیرینترکندشیرین زبانی خوی تو

با دلم بیگانگی منما که دارد خاکها             نقشی از پیشانیم در بایگانی کوی تو

جای داری دروجودم رخ زمن پنهان مکن        تا کی از بیگانگان باشم نشانی جوی تو

یا ز بند آزاد گردان یا که خونم را بریز             بره ی دل را کند تا کی شبانی موی تو

گرنباشدجسم خاکی لایق قرب وصال          میشتابد مرغ جان با شادمانی سوی تو

                           در غروب زندگی بنما عیادت از امیر

                         تا که از نو بخشدش شور جوانی بوی تو

تقسیمات کشوری

روستاهای بخش مرکزی شهرستان سنقر:

• • دهستان آب باریک

اب باریک علیا اب باریک وسطی افریانج یارگله ده نو پلنگین علی ابادیوسفی سرسگاز کوچکینه تپه رش جان احمد ده الیاس ده حمزه مارانگاز قره تپه قلعه فرهادخان کلبی اباد سهنله

• • دهستان باوله

منصورعرب میخواران پیرعلیخان حاجی اباد خانجمال پناهی خانجمال زمانی دره وزم میخواران محمدصادق میخواران سادات میخواران محمداقا ورمقان خلجان چرمله سفلی چرمله علیا خسروابادفعله گری یوسف جرد تازه ابادکرسوان چشمه قره حسین ابادده بنه ده خزل کرسوان هزارخانی سفلی هزارخانی علیا اب باریک سفلی ارانله چوگان خاتم اباد دارحیدر شریف اباد باوله علی بلاغ کلگاه زمان نوراباد

• • دهستان سراب

آق‌بلاغ لیلمانج تازه ابادسراب حسین ابادقوریچای خنجراباد صفائیه کارخانه اسفالت شهرداری سنقر نخودتپه قروه غیاث اباد ائینله بلوطستان گلویج خیاران پیرسلمان سردره بیگلربیگی جامیشان علیا نجف اباد شمسک قوریچای گزنهله غیب اله عباس اباد زنگنه

• • دهستان گاورود

بشیراباد سالاراباد چم کبود سردره قبادی کیسله قمام گردکانه سفلی گردکانه علیا اسلامیه اسیاب جوب فرمانفرما چشمه کره کلک امجدی پاییزاباد حسین ابادامجدی ده رضوان کل کل گرجی بیان گرگین دره مرزبان چرکس چهارگاه حبشی سرابسورن اباد سورن اباد فیروزاباد قلعه جوق کوزه گران میدان هیبت اله چشمه چراغ چنگره حسن اباد خوشیار ده سلیمان ده عباس

• • دهستان پارسینه

چماق تپه ده اسیاب طاهراباد فارسینج جدید قشلاق جعفراباد چم چم چقابالاسفلی چقابالاعلیا زیوه سرخلیجه عظیم اباد چشمه سنگی کهتر ملک اباد

بسم الله الرحمن الرحيم

مصاحبه اي با جناب آقاي محمد نادر محمدي

1)تاريخ و شرايط اجتماعي و خانوادگي زمان تولد؟

من در زمستان 1352 در يك خانواده ي كشاورز متولد شدم.

2)تعداد فرزندان و فرزند چندم خانواده هستيد؟

خانواده ي ما پرجمعيت بود و در آن زمان داشتن فرزند زياد نشان از قدرت و ثروت و عامل كار به حساب مي آمد بر خلاف الان و من فرزند ششم خانواده هستم .

3)دوران ابتدايي،راهنمايي،دبيرستان خود را در كدام مدرسه و چگونه گذرانديد ؟

تا پايان كلاس پنجم در مدرسه ي روستايمان صفاييه(شاهگدار سابق)  درس خواندم و زمان تحصيل من  سالهاي اول انقلاب بود .

سپس دوران راهنمايي در مدرسه راهنمايي امير كبير سنقر درس خواندم و سپس در رشته ي (فرهنگ و ادب )دو سال در دبيرستان هدايتي سنقر درس خواندم و از سال سوم دبيرستان بنا به ضروريتهاي كه بود به سنندج رفتم و سال سوم و چهارم دبيرستان

(نظام قديم )  را در دبيرستان سنندج خواندم و ديپلمم را در شهرستان سنندج گرفتم .در تمام طول تحصيل جزء دانش آموزان درس خوان بودم و معمولا غير از سال اول راهنمايي كه موفق نبودم جزء شاگردهاي اول كلاسمان بودم.

4)آيا معلم يا دوستي در دوران كودكي و نوجواني داشتيد كه بر مسير زندگيتان تاثير گذار بوده باشد ؟

شوهر خاله ام معلم  بازنشته و استاد تاريخ بود . ايشان بر روي علاقه من به تاريخ و شغل معلمي تاثير زيادي داشت .بعد ها در دانشگاه هم ،استاد روانشناسي ام هم تاثير زيادي داشت . 

5)خاطره اي كه شرايط زندگي شما را توصيف كند و يا بر مسير زندگيتان تاثير گذار بوده تعريف كنيد؟

تمام دوران زندگي ام علاقه به كار هاي عمراني و كارآفرينانه داشته ام و هنوز هم ادامه دارد.مي توانم بگويم  كه در بازي هاي ايام كودكي همواره به بازي هايي پرداخته ام كه جنبه ي آفرينش  و توسعه داشته باشم .

6)عقايد خود در دوران كودكي و نوجواني را بيان كنيد ؟

عقايد در دوران كودكيم مبتني بر آرمانگرايي وشايد آرزوهاي دست نيافتني بود .لكن در دوران نوجواني موفقيت هاي علمي مهمترين باور زندگي ام شد .

7)سال  كنكور و شرايط  ورود به دانشگاه آن سال ؟  

من سال 1371كنكور دادم كه اين سال تعداد داوطلبان به رقم 5/1 ميليون نفر رسيده بود كه بالاترين تعداد داوطلبان را داشت واز طرفي ظرفيت دانشگاه ها هم محدود بود .

8)شرايط دانشگاه محل تحصيل ؟

شرايط بنا به ضرورت سال 71 خيلي خوب نبود و ليكن بعضي از اساتيد بسيار جدي به درس مي پرداختند.

9)در دانشگاه چه فعاليت هايي داشتيد و عضو كدام نهاد ها و تشكل ها بوديد؟

در سال دوم تحصيل من در دانشگاه بود كه بسيج دانشجويي دانشگاه شروع به كار نمود و بنده از ابتداي تشكيل بسيج دانشجويي به عضويت درآمدم  و اكنون هم عضو بسيج اساتيد دانشگاه آزاد اسلامي واحد كرمانشاه هستم .

10) شرايط فوق ليسانس ؟

شرايط فوق ليسانس در سال 75 تعداد دانشگاه هايي كه در رشته ي من (مديريت بازرگاني) دانشجو مي پذيرفتند محدود بود ولي الان توسعه يافته اند . ولي مي توانم بگويم كه دوره فوق ليسانس آسان تر بود تا دوره ي كار شنا سي .

11)شرايط فارغ التحصيل شدن ؟

شرايط فراغت از تحصيل ،دفاع از پايان نامه و گذراندن واحد هاي درسي بوده و بعد از چهار ماه هم به خدمت سربازي رفتم .

12)سربازي؟

دوران سربازي براي تحصيل كرده ها دوران سختي است چون حدودا دو سال از وقت جواني يك فرد تحصيل كرده هدر مي رود و كمتر كسي است كه بتواند با توجه به شرايط پادگان ها كار ها ي خيلي مفيدي انجام دهد .

13)پيدا كردن كار ؟

من پس از پايان خدمت به عنوان استاد حق التدريس با واحد كرمانشاه سال 79 شروع به همكاري نمودم.

14)ازدواج و شروع زندگي ؟

در اسفند ماه 1380 ازدواج نمودم كه 29 سال سن داشتم زندگي مشترك به اعتقاد من فراز نشيب زيادي دارد.

15)پدر شدن؟

در سال 82 صاحب پسري به نام رامتين  شدم  و مقداري مشكل تربيت بچه ام اضافه شد . براي خانواده هايي كه مادر خانواده شاغل است، كمي تربيت بچه و بزرگ كر دنش  مشكل تر است كه البته مادرم در اين راه بسيار به ما كمك كرد .

16)عقايد شما در اين سن و شرايط فعلي ؟

عقايد خودم در حال حاضر در جهت توسعه ي همه جانبه ي شهرم مي دانم و معتقدم كه توسعه علمي و پرورشي جوانان جوياي تحصيل مهمترين ركن و پايه ي همه جانبه به حساب مي آيد.

17)از آرزو ها و برنامه ها ي خود در مراحل مختلف زندگي؟

مهمترين آرزويم در تمام مدت عمر گذشته ام فقط دست يابي به يك زندگي شرافتمندانه براي همه ي مردم ايران  و بازگشت ايران به عظمت و شكوه  و اميد به روزهاي بهتر و اعتلاي نام ايران درهمه ي زمينه ها  بوده و خواهد بود.

18)به كدام يك از آرزوهاي خود در زندگي دست يافته ايد؟

تقريبا به 95%از برنامه ها و آرزوهايم رسيده ام تنها دو آرزوي ديگر دارم ،اول زيارت خانه ي خدا و دوم اخذ مدرك دكترا در رشته ي تخصصي خودم .

19)در مورد كارتان بيشتر توضيح دهيد؟

مديريت دانشگاه بسيار سنگين و همه جانبه است هم از بعد آموزشي – پژوهشي –فرهنگي و عمراني و... . البته هيچگاه به عنوان يك مدرس دانشگاه تدريس را فراموش نكرده ام  و به هيچ قيمتي  حاضر نيستم كه شغل معلمي ام تعطيل شود .  

با آرزوي موفقيت براي شما

نوجوانان و جوانان شهر و ديارم

                                                           محمد نادر محمدي

مصاحبه کننده: فاطمه محمدی

سيد شهاب الدين بدوهي از بسكتباليست هاي شهرستان سنقر است

.

شرح حال آقاي بدوهي از زبان خودش ؛

من متولد سال 1372 هستم و از  سن 8 سالگي رشته ي ورزشي بسكتبال را شروع كردم و از همان سال به عضويت تيم سنقر در آمدم و در مسابقات استاني كرمانشاه شركت كردم و با تيم سنقر توانستيم مقام سوم را كسب كنيم.

تا كنون در بيش از 20 مسابقه استاني شركت كرده ام .

در همه ي اين سال ها با اعضا ي ديگر تيم توانسته ايم  

يكي از مقام ها ي (اول ، دوم، سوم)را كسب كنيم.

تيم ما در 5 مسابقه ي كشوري به عنوان تيم منتخب استان كرمانشاه انتخاب شد كه عبارتند از ؛

سال 81 و 82 در مسابقات رامسر و هم چنين در سال 82 در مسابقات جشنواره ي استان كرمانشاه مقام اول را كسب كرديم .در سال 83 براي تيم منتخب استان انتخاب شديم ولي به علت نبود امكانات مسابقه، كه در تبريز بود تيم اعزام نشد وهم چنين  در سال 1383 در رده ي ميني بسكتبال (ابتدايي)به عنوان ستاره ي مسابقات انتخاب شدم.

در سال 84  مسابقات كشوري كه در اراك برگزار شد و در آخرين سالي كه حضور داشتم سال 85 بود كه در مسابقات كشوري اروميه در مرحله ي مقدماتي با كمبود يك امتياز ، تيم سوم شديم.

در پايان نيز از مربياني كه من را در اين راه ياري كردند

آقاي كلهري در رده ي سني ابتدايي

آقاي هاشمي و محمدي در رده ي سني راهنمايي

آقاي مهران ايزدي كه براي مدت كوتاهي مربي تيم نوجوانان سنقر بود

سپاس گذاري مي كنم .

اعتقادات و باورهایی که در سنقر رواج داشته و به مرور زمان فراموش و یا کم رنگ تر شده است

1.انداختن نان در زیر پا برکت را می برد.

2.ناخن گرفتن در شب غم به دنبال دارد.

3.به هم زدن دهانه قیچی باعث بروز جنگ می شود.

4.پیچیدن صدا در گوش کسی نشانه این است که در جایی از او صحبت می شود.

5.عطسه نشانه عدم پیشرفت در اقدام مورد نظر است.

6.انداختن دندان شکسته و یا افتاده در زیر پا ملال به همراه دارد.

7.گریه کردن پشت سر مسافر شگون ندارد.

8.پریدن پلک چشم راست نشان از رسیدن مهمان است

9.پریدن پلک چشم چپ نشان از خبر ناگوار است

10.چرخانیدن سکه در دست به هنگام سال تحویل برکت می آورد

11. افتادن شهاب دلیل بر مرگ کسی است

12.شکستن اشیاء دلیل بر رفع بلاست

13.ریختن ناگهانی آب دلیل روشنایی خانه است

14.غار غار کلاغ خبر از رسیدن مهمان دارد.

15.نشستن یا خواندن جغد بر بام خانه شوم است.

16.بهم سائیدن ناخنها باعث بروز جنگ می شود

17.ریختن نمک به زمین موجب بی برکتی خانه می شود

18.گرفتن دشت اول صبح یا اول سال از افراد خوش دست برکت می آورد.

19.آمدن افراد سبک پا (خیر)به روی کاری موجب پیشرفت کار می شود.

20.دست به زانو نشستن پریشانی به همراه می آورد.

21.نگاه کردن به آئینه در هنگام شب آدم را جنی می کند.

22.در حین غذا خوردن اگر لقمه در گلو گير كند يكي از بستگان دچار مشكلي شده است.

23اگر در مجلسي ذكر خير كسي به ميان آيدو آن شخص وارد شود مي گويند حلال زاده است.

24.اگر دستهاي نوزاد باز باشد دست و دل باز مي شود و اگر بسته باشد خسيس مي شود.

25.ريختن آب جوش به زمين باعث كينه اجنه مي شود و بايد اول بسم الله گفت.

26.وقتي به تاريكي وارد مي شوي بايد بسم الله بگويي.

27.نشستن در بين چهار چوب درب بخصوص در هنگام شب پريشاني مي آورد.

28.نگهداري طيور در خانه آمد نيامد دارد.

29.جارو كردن در هنگام شب خير و بركت خانه را مي برد.

30.اگر به طور ناگهاني چشمت به ماه افتاد بايد به او سلام كني و صلوات بفرستي.

31.شبهاي جمعه ارواح در اطراف خانه هستند بايد چراغ روشن باشد و ساكنان خانه شاد باشند تا ارواح هم شاد شوند.

بازار نجارها دقیقا پشت مسجد بازار قرار دارد که هم اکنون نیز کسبه آن اغلب به نجاری مشغولند.

بازار کفاشها از ابتدای میدانچه پشت مسجد بازار شروع و انتهای آن به مسجد سرچقا ختم می شود.

در پشت بانک ملی کنونی بازاری وجود داشت که کسبه آن اغلب رنگرز و نعل بند بودند که از مغازه های آن هم اکنون به عنوان انباری استفاده می شود این محل به (حسینیه) معروف بوده است.

ابتدای بازار میثم کنونی به بازار سلاخها شهرت داشت و بعد از آن به راسه مال فروشها می رسید و انتهای بازار به بازار آهنگران ختم می شد که اغلب کسبه آن به آهنگری مشغول بودند و تعدادی کارگاه چاقو سازی نیز در همین بازار وجود داشت.

در بازار پیره سوند نیز تعدادی چاقو سازی و کفاشی، پالان دوزی ، بقالی و کتابفروشی وجود داشت.

از مشاغلی که قبلا در سنقر وجود داشته و امروزه از رواج افتاده می توان به مشاغل زیر اشاره کرد :

مشاغل مردانه: نمد مالی ، کلاه مالی ، کفش دوزی ، پالان دوزی ، نعل بندی ، علافی ، دباغی ، رنگرزی ، حلاجی ، نقل پزی ، تخمه پزی ، آجر پزی ، آهک پزی ، تنور سازی ، کندو سازی ، یخدان سازی ، چراغ سازی ، چاقو سازی ، قفل و کلید سازی ، خشت زنی ، خراطی ، آهنگری ، زرگری ، مسگری

مشاغل زنانه : پشم ریسی ، نخ ریسی ، جاجیم بافی ، قالی بافی ، جوراب بافی ، دستکش بافی ، شال بافی ، کلاش بافی

چهارشنبه سوری درسنقر

در میان اقوام ایرانی آئین های ملی ومذهبی همچون مهرگان وجشن سده و..... فراوان بوده است که در اثرگذر ایام بعضی فراموش شده وبرخی تغییر یافته ودر غالب وشکل دیگری ارائه می شود.

یکی از آیین هایی که از دیر باز تا کنون انجام شده وبا تغییراتی به حیات خود ادامه داده مراسم چهارشنبه سوری است .آخرین چهارشنبه هر سال که با نام چهارشنبه سوری معروف شده وشهرت یافته  است یکی از مجموعه آئین های باستانی است که از ویژیگی های فرهنگی خاص ایرانیان است ودر محدوده فرهنگی ایران زمین (فلات ایران)برگزار می شود.از منظر جامعه شناختی این رسوم از مجموعه فرهنگی مشترک ایرانیان است.

سور که در اصل به معنی سرخ است و بر گرفته از سرخی آتش وروی گلگونه داشتن . سرخ روی وزیبا وبا نشاط بودن است از سوی دیگر به معنی جشن وشادی نیز بکار رفته است.

رسم بر این بوده است که سه شنبه آخر سال یا آخرین سه شنبه اسفند ماه هر سال در هر کوچه وهر محله زنی که  در میان اهالی کوچه برو داشت و بزرگ محسوب می شد وگاه مورد مشورت دیگران قرار می گرفت جزئی طبابت هم سرش می شد وهمه احترامش را داشتند كوزه اي سفالي (ظرفي سفالي دسته دار كه به أن بسوي مي گفتندبر مي داشت وتا نیمه آب می ریخت البته بهتر بود که آب دباغ خانه باشد که برای دعا نیز از آن آب استفاده می کردند.(دباغ خانه چشمه ای در نزدیکی سنقر چای  میدان شام امروزی که قبلا ساختمانی گنبدی شکل بر روی آن چشمه ساخته شده بود ودر آن دباغی می کردند)بله از آب دباغ خانه در آن می ریخت و زنها و دختر های محل را مطلع می کردو هر کسی که نیتی در دل داشت مهره ای  سکه ای یا شئی کوچکی که کاملا برایش قابل شناسائی بود به داخل آن بسوی می انداخت .سپس با پارچه ای در آن را می بستند و آنرا در گوشه ای از حیاط خانه آویزان می کردند وفردای آنروز که چهارشنبه سوری بود دختر بچه ها کوچه را آب وجارو می کردند و با شادی وهلهله آماده اجرای مراسم می شدند حدود ساعت 3 و 4 بعد از ظهر هر کس همراه خود زیر اندازی می آورد معمولا زیر دالانی یا حیاط بزرگی از همسایه می نشستند دختر بچه ای را لباس عروس ویا لباس تازه ای می پوشاندند و رو سری قرمز رنگی را به سرش می انداختند و در میان می گرفتند و بعد کوزه را به دست او می دادند . کوزه را در بغل می گرفت و رو سری قرمز را طوری طوری سرش می انداختند که دختر بچه وکوزه در زیر آن قرار می گرفتند .بعد همه با هم صلوات می فرستادند

سپس همان زنی که مقدمات را فراهم نموده است شروع می کند

یا علی یا شاه مردان                    نیت ما پاک گردان

سپس به خواهش بزرگ آن جمع به نوبت هر کدام از زنان یا دختران شعری را می خواند که به آن بیت می گفتند . البته بیشتر تکیه بر دو بیتی های محلی بود . مثلا یکی می خواند

ایمام زاره باغلری                  یاشللی یار پاغلری

خدا مرارم ورسی                   یانرم چراغلری

بعد از قرائت این دوبیتی از دخترکی که نماد عروس . شادی ونشاط و نماد باروری و نیکوئی سال جدید است در خواست می شود که یکی از مهره ها را از داخل کوزه بیرون بیاورد و بدست خانمی که در سمت راست او نشسته است بدهد.

خواندن این شعر و مفهوم آن گویای بخت و آرزو و مراد صاحب آن مهره است که از کوزه بیرون آمده است

دیگری می خواند

دامنه دامه داممز               یاخونی ایوانمز

سه اورده چخ مه بورده       کور اولسی دشمنمز

و باز مهره دیگری را بیرون می آورد و صاحب مهره یا سکه نیت و آرزوی خود را بر اساس مفاهیم این ابیات پیش بینی یا پیش گوئی می کند واین نوعی تفال بود که ویژه روز چهار شنبه سوری است .

از دیگر کارهایی که در چهارشنبه سوری انجام می گرفت وهنوز هم ادامه دارد روشن کردن آتش بود

قبلا بام های خانه ها گل اندود بود و بر پشت خانه ها آتش روشن می کردند ولی اندک اندک که آسفالت جای گل اندود را گرفت در کوچه ها وگوشه وکنار محلات و خیابان ها نوجوانان وزنان ودختران آتش روشن می کنند وبر گرد آن شادی وهلهله می کنند وسرود

سرخی تو از من                 زردی من از تو

 سر می دهند.

پایان

اصطلاحات و ضرب المثلهای رايج در سنقر          

                          ****************************************************                   

1.آت المه می آخور باغلياو

(هنوز) اسب نخريده آخورش را می بندد.

قبل از رسيدن به اصل مقدمات فرع را فراهم مي كند

2. ايوزي بيجه اوخيجين سيونری بيجه كوجيجين

با همه خردي حرفهاي بزرگ (حكيمانه) مي گويد.

معادل: فلفل نبين چه ريزه .....

3.اون ديرمانه بيجه بتمان اوني يوخ.

در ده آسياب يك من آرد ندارد

معادل : آه در بساط ندارد.

4.ايولماغ بي گون ، شيون بي گون

مردن يك روز است و شيون يك روز

معادل:بالاتر از سياهي رنگي نيست

5.ساوغ دمر ديوگماغ

آهن سرد كوبيدن

معادل : آب در هاون كوبيدن

6. سينوغ قلي بوينه باغله له

دست شكسته را به گردن مي بندند

معادل : دست شكسته وبال گردن

7. سنه خير گورن تاري ره بلا گوري

آنكه از تو خير ببيند از خدا بلا مي بيند (خير نيستي)

نظير: اگر خير داشت اسمش خيرالله بود.

8. فيل ايسين هندوستان يوليني لقه لر

آنكه فيل بخواهد راه هندوستان را بايد بپيمايد

نظير: هر كسي طوطي بخواهد جور هندوستان كشد.

9.قزم سنه ديام ، گلينم سه ايشر

دخترم به تو مي گويم عروسم تو بشنو

معادل: در به تو مي گويم ، ديوار تو بشنو

10.قوش قاناتنه ياغچيري

پرنده با بالهايش زيباست

تاكييد بر گرامي داشتن اقوام و بستگان دارد.

11.پيونه چي اياغ يالان اولي

پينه دوز پا برهنه مي شود.

نظير : كوزه گر از كوزه شكسته آب مي خورد

12.گوري يوخ كي كفني اوله

گور ندارد تا چه رسد به كفن

نظير:آه ندارد كه با ناله سودا كند

13.منم آتمنه باغلاو خان آتي قدنه

اسب مرا هم پيش اسب خان ببنديد.

معادل: با بزرگان پيوند خورده است

14.مفت طناف دوشسي گيرنه ، اوزيني بوغر

طناب مفت گيرش بيايد خود را خفه مي كند (مفت خور است)

معادل: مفت باشد اگرچه كوفت باشد.

15.يه كه لقمه آرمي بوغر

لقمه بزرگ آدمي را خفه مي كند

نظير: پا را به اندازه گليم دراز كن

16. ليلاجه باج ورمز

باج به ليلاج نمي دهد.

معادل : باج به شغال نمي دهد.

17. لالايي بيلاوسه نييه يوخو آپارمياو

اگر لالايي گفتن بلدي چرا خوابت نمي برد.

نظير: اگر بابا بيل زني باغچه خودت را بيل بزن

18.هم ياغله ، هم داغله

معادل : گاهي بع نعل بزن گاهي به ميخ

19.هر يولي بيجه يولچي بيلي

هر راهي را رهروي مي شناسد.

نظير: همه چيز را همگان دانند.

20.ياغ وارو سورت اوز چات قچووه

اگر روغن داري به ترك پاي خودت بمال

در اینجا من تعدادی از کلمات ترکی بههمراه معانی آنه را برای شما آورده ام.

برخی اسامی محل به ترکی همراه با معنی آنها
 

تطبیق:امیر ارسلان حدیدی

آلين٫ آلينجا[آلن٫ آلنجه]: جبهه مقابل٫ ميدان (از ريشه "آلان" تركى به معنى ميدان). در اسامى "آلين قالا" . در ايران و آذربايجان و آسياى صغير به نامهاى "آلين قالا" و "آلينجا قالا" بسيار برخورد مىشود.
آغاج [آغاش٫ آقاج٫ آقاش]: درخت. در اسامى "قره آغاج", "آرمود آقاشلو".....
آرپا: در "آرپادره" ( دره جو).
اوجاق٫ اجاق: آتشگاه. ريشه كلمه از "اود" به معنى آتش٫ اصل آن اوداق=اود+آق.
ايچ: درون و قسمت تويى٫ نهانى.
ايل: طائفه٫ مردم. در نام "ايل چپان" ("ائل چاپان")
بالا: كوچك. در اسامى "عظیم بالا"....
باش: سر٫ اصلى و عمده. در اسامى "باش گل" به معنى درياچه و استخر اصلى.
بايير [باير]: به معنى زمين ناهموار مورب٫ از ريشه عربى. در اسامى "قره باير", "سارى باير"....
بوز:[بز]: رنگ خاكسترى٫ خاكى روشن. در اسامى "بزجه"٫ "بزچه لو".
" بگنمك" به معنى دوست داشتنى و محبوب.
بولاق [بولاغ٫ بلاق٫ بلاغ]: چشمه آب. در اسامى "آغ بولاغ٫" (يعنى سفيد چشمه) "قره بلاغ" (يعنى سياه چشمه), هاشم بلاغى, "ياستى بلاغ" (چشمه صاف و هموار), "قرخ بلاغ"=" قيرخ بولاق", (يعنى چهل چشمه), "بش بلاغ" (پنج چشمه), "قورو بولاغ" (يعنى چشمه خشك), "ملا بلاغى"٫ "ساوه چاى بلاغ"٫ "فاطمه بولاغى"٫" شاه بلاغ".....
بى [بيگ٫ باى]: به معنى ثروتمند٫ شوهر٫ مسئول٫ مافوق٫ رتبه اى ادارى و نظامى در دول ترك .... در اسامى "بيگلر"٫ " مراد بيگلو "٫ "-بيگ"....
بزولچين: "بيزوولوچين=بيزوو+لو+چين"=صاحب گوساله. "بيزوو" فرم آذرى "بوزاغى" قديم است.
داش [تاش]: سنگ٫ سنگى. در اسامى "داش تپه", "قره داش"٫ "قلعه قرا داش"٫ "داشلوجه" (داشلىجا به معنى سنگلاخ)٫ "داش بلاغ" (به معنى چشمه سنگى)....
دام [تام]: ساختمان٫ بنا. در اسامى "آقجه دام" (بناى سفيد).
داراق [درق]: به معنى جدا و پخش كننده٫ شانه٫ از مصدر "داراماق". مجازا راه فرعى و مالرو كه ازراه اصلى جدا مىشود.
ديزه [تيز-ديز]: جاى بلند و مرتفع. به صورت "دژ" به زبان فارسى داخل شده است. در نام "ديزچى".
تپه: از كلمات مشترك بين زبانهاى اورال آلتايى و هند و اروپايى. در اسامى "داش تپه", "قارا تپه"= "قره تپه"٫ "قاباق تپه" (تپه كدو)٫ "اوچ تپه"٫ "حاج تپه"٫....
تورپاق [توپراق]: خاك٫ خشك. در اسامى "قراتورپاق"...
تولكو [تولكى]: روباه. در تولكى تپه (تپه روباه)
خان: همريشه با عناوين و رتبه هاى "خاقان"٫ "قاآن" و غيره٫ بزرگ٫ محترم٫ سركرده٫ سلطان٫ ارباب ...... برخى آنرا از منشا چينى دانسته اند. در اسامى "بالا خانلو"٫ "قويجوق خان "٫ "خان كندى"٫ "خان آباد"٫ "خان چايى"....
-جا ,جه: پسوند قيد حالت. "آقجه دام", "آغجا كند"= "آقجه كند "," دورجه" (آرام٫ زلال), "ينگه جه" (نو٫ تازه) ٫ "قيزيلجه قشلاق (قشلاق سرخ)٫ "داشلوجه" (سنگلاخ٫ سنگى) ٫ "شورجه" (شورزار)٫ "ياريمجه باغ"٫" آغجه مزار"٫ "آقجه خرابه"٫ "بزجه"٫ "بزچه لو" ....
-جيق٫ جوق: ادات تصغير. "قالاجيق= قلعه جوق"( قلعه كوچك), "قويجوق خان",....
چناقچى: "چاناق" به معنى ظرف ٫كاسه ٫ بشقاب... وارد زبان فارسى شده است.
چاريق [چارق٫ چرخ]: نوعى پاپوش. از زبان تركى به زبان فارسى وارد شده است. در اسامى "چرخلو"....
چاپاق [چپق]: از ريشه "چاپماق". به معنى چيزى كه بسيار سريع و تند حركت مىكند ويا روان مىشود. در "چپقلو". (همچنين در نام "ايل چپان").
چه٫ جه: ادات تصغير. "قلعه چه", "گلجه"(استخر كوچك)...
چى: معادل "چين" در "قمچى آباد"٫ "بزولچين" (بيزوولوچين =بيزوو + لو + چين = صاحب گوساله) ٫ "سورتچين".
كند: روستا. محتملا از زبان سغدى. در اسامى "قليج كندى" (ده خلج ها), "آغجا كند"= "آقجه كند".....
كيشى: مرد و انسان. در نام كوه "كيشى اولدوره ن=انسان كش٫ مردافكن)
گديك [گدوك]: گردنه.
گؤك: آسمان٫ آبى٫ سرسبز. دراسامى "گؤك باغى"....
گؤل [گل]: درياچه٫ استخر. در اسامى "باش گؤل", "گؤل باشى", "گلجه"٫ "كل گلى چاى" ="كل گؤلو چايى" (رودخانه درياچه كل)٫ "گلجه"....
گونلو: از "گؤن" (چرم)+لو به معنى لباس چرمى ويا از آفتاب "گون"+لو به معنى آفتابگير.
-لر: پسوند جمع. در " بيگلر"٫" شيخلر"....
-لو: ادات نسبيت . معادل "اولوس" در تركى غربى. پس از نام گروهها به معنى خلق و قوم است. در نامهاى "مورانلو", "قانقانلو", "آغيزلو"٫ "تورپاقلو", "سولو دره", "آرمود آقاشلو" ," بيانلو"٫ "سيچانلو"٫ "بالاخانلو٫" چپقلو"٫ "خليفه لو" "قشلاق چرخلو"٫ "ولىجانلو" "مراد بيگلو"٫"بزچه لو"....
قالا [قله٫ قلعه]: از ريشه تركى "قالقا" به معنى سپر و حفاظ. در اسامى "آلين قالا"٫ "كوه قره قلعه"," قلعه جه"٫ "قلعه قرا داش", "قالاجيق"=" قلعه جوق" (يعنى قلعه كوچك), "قره قلعه"(يعنى قلعه مستحكم)٫ "سايين قلا" (قلعه مهم و ارجمند)٫.....
قارپيز [قارپوز]: خربزه. در نام "قارپوز آباد" ("قارپيز اووا"=كشتزار خربزه).
قامچى [قمچى]: به معنى شلاق و چوبكى كه "قام"ها٫ روحانيون "شامان" با آن در مراسم دينى تركها بر طبلها مىكوبيده اند. در نام "قمچى آباد".
قافلانكوه: "قافلان" ويا "قاپلان" به معنى پلنگ است. (-"لان" محتملا از ريشه چينى "لونگ" به معنى اژدها است كه در نام هاى بىشمار حيوانات به تركى موجود است: "ايلان"٫" جئيلان-جئيران"٫ "سيرتلان"٫ "كوهئيلان" ٫ "قافلان" ٫ "قولان"٫ "ترلان".....)
مورانلو: به معنى رودخانه٫ معادل "چاى" تركى. در اسامى "قشلاق مورانلو".
قيشلاق [قشلاق]: فصل سرد ويا محل گذراندن موسم سرد. از اين معنى دوم مجازا پادگان (كه سربازان زمستان را در آنجا بسر مىبردند). در اسامى "قشلاق مورانلو", "قشلاق قارا"٫ "قيزيلجه قشلاق"٫" قشلاق چرخلو"٫" قشلاق بشارت"...
قازان [قزان]: از مصدر "قازانماق" به معنى شخصى كه پيروز است. در نام "قزانداغى" در تاكستان.
قيزيل [قزل]: سرخ. در اسامى "قيزيل قيه"(صخره سرخ)٫ "قيزيل اوزن"(رودخانه سرخ)٫" قيزيلجه قشلاق".....
قورو [قورى]: خشك. در اسامى "قورو بولاغ"..
قولو [قلى]: از ريشه "قول" به معنى اسير٫ بنده و خدمت كننده (از اين ريشه "قوللوق" = خدمت). در اسامى "يازار قلى"....
قويو:[قويى] چاه. در اسم "آق قويو".
قويجوق: "قوى" به معنى بستر دره و شكاف. "جوق" پسوند تصغير است. در"قويجوق خان " .
قايا [قيه]: صخره. در اسامى "گديك قيه سى" (صخره گردنه), "قايالوخ"٫ (صخره زار)٫ "قيزيل قيه"٫(صخره سرخ)٫ "ارمنى قيه سى" ٫ "قره قيه"(صخره سیاه).....
قاينارجا [غينرجه]: آب زيرزمينى خودجوش. از مصدر "قايناماق"(جوشيدن).
سايين [صايين]: به معنى زيبا و با ارزش و مهم. در" صايين قلعه" به معنى قلعه مهم.
ساتيق [ستق]: فرم آرخاييك آن "سالتيق" ويا "سارتيق" (ريشه كلمه سلجوق). به معنى آزاد٫ رها٫ بيعانه....
سونقور [سنقر٫ سونقار]: نوعى باز است كه از انواع ديگر بازها درشت تر و قوى تر است.در نام "سنقرآباد" به معنى جلگه سونقور.
سورو [سورى]: گله. در نام "سورى داغ".
"سورتچين". از مصدر "سورمك" به معنى راندن٫ مراقبت٫ پادويى...مجازا چوپانى كه گله را به ييلاق مىبرد.
سارو: زرد. در اسامى "سارو دره", "سارو باير"....
ساريجلو: "سارى+جا+لى=سارى+جه+لو"٫ ويا "سارى+جالو=صارى +چالى" به معنى بوته ها وشاخه هاى زرد.
سو: آب٫ باريكه آب٫ رود. "سولو دره"(دره پر آب)٫ " شيرين سو"....
سينك: مگس. از مصدر "سينمك" به معنى نشست كردن و هضم شدن.
ياريم: از ريشه "يارماق" به معنى دو نيم كردن. در نام "ياريمجه باغ" . "ياريمجا" نوعى خوراك است كه نصف آن از آرد و نصف ديگر آن از پنير و يا "قيمه" است ("قيمه" هم كلمه اى تركى است).
ينگى : فرم آرخائيك "يئنى" به معنى نو٫ تازه. در اسامى "ينگى جك" ٫ "ينگى كهريز"...
ينگه: از ريشه "يئنى" فوق (يئنى +گه) مجازا به معنى زن برادر٫ عمو ويا دايى. در اسامى "ينگه جه".
ياماق [يمق] : از ريشه "ياماماق" تركى به معنى بخيه و رفو كردن٫ كمك نمودن...يكى از معانى قديم "ياماق" ياور٫ كمك كننده و معاون است.
ياغچين: "ياغ" (از ريشه "ياغ" تركى به معنى نزديك شدن٫ ريشه كلمه فعلى "ياخين" است)+ "چين" . به معنى كسى ويا چيزى كه نزديك ويا مجاوراست.
يام: اسب و حيوان "چاپار" ومحل استقرار آنها. در اسامى "يام چشمه"....("چاپار" هم كلمه اى تركى است).
ياناق[يناق]: از "ياناق" به معنى شعله (از "يانماق")٫ گونه ويا از "يوناق" به معنى محل شستشو (از "يوماق")
يايلاق [ييلاق]: فصل گرم ويا محل گذراندان موسم گرم و خنك. در " تخت ييلاق"...
يولاق [يلق]: باريكه راه٫ راه كوچك.
يابى[يابو ]: اسب كوچك سوارى. در اسم "يابولى"٫ (صاحب يابو).
و اسامى بسيار ديگر مانند قره قورتان٫ قارياتان و يندرباش.....
  
آغ [آق٫ آغجا٫ آقجا٫ آغجه٫ آقجه] : سفيد٫ كم شمار٫ كم تراكم. مثالهايى از اسامى جغرافيايى شهرستان سنقر و... آق داغ به معنى كوه سفيد (كم تراكم) است. آغ بولاغ, آق قويو (يعنى چاه سفيد), آقجه دام (يعنى ساختمان سفيد), آغجا قيه (يعنى صخره سپيد) ٫ آقجاكند (ده سفيد)٫ آغ كهريز٫ آق مير, آق بابا....

داغ [داق٫ تاق٫ تاغ] : كوه. مثالهايى از اسامى جغرافيايى شهرستان سنقر و... : آقداغ=آق داغ , جرن داغ (كوه آهوى زرد), قوشا داغ(جفت كوه) , تكين داغ (كوه شاهزاده), قازان داغ (كوه قازان=پيروز)٫ سورى داغ (كوه گله)....

چاي: رودخانه. مثالهايى از اسامى جغرافيايى شهرستان سنقر و...: ساوه چاى٫ چاى بلاغ (رود چشمه), ميانچاى سنقرچای

قارا[قرا٫ خره ٫ قره:] سياه٫ متراكم٫ قوى و انبوه. . مثالهايى از اسامى جغرافيايى شهرستان سنقر و...: قارارود, خره رود ٫ قره بلاغ, قره داش, قارا تپه, قره تپه,كوه قره قلعه, قره آغاج, قره باير, قشلاق قارا٫ قلعه قرا داش, قره قلعه٫ قره چنگول٫ قره كوسه لر٫ قره باغ٫قره قرقان٫ قره تيره٫ قره ياتاق٫ كوه قره ميل.....

آوه٫ [اويا٫ اووا٫ يووا] : در كلمه آوه رود و نيز نامهاى بسيار مختوم به آباد. اوبا و يا اووا در تركى قديم به معنى محل زندگى٫ جلگه٫ مرغزار٫ دشت باز و غيره بوده است. اين كلمه در زبانهاى تركى به شكل“iy. ey. oy. uy. Iay. yuy. ev. oba وجود دارد. بسيارى از نامهاى جغرافى آذربايجان و خراسان و ايران كه متاسفانه از طرف فرهنگستان زبان فارسى به خطا به شكل ختم شده به "آباد" ثبت شده اند٫ در واقع به اوبا-اوواى تركى(uwa٫ oba/uba٫-wa, -oa, va, -uo٫ ) ختم مىشده اند. كلمه يووا در تركى (به معنى لانه ) نيز با اوبا همريشه مىباشد.

قالي: ضخيم و كلفت. كلمه قالين تركى (+ن: پسوند تاكيد) از اين كلمه ريشه مىگيرد.

منجق:[ مينجيق٫ بنجق٫ بونجوق٫ مونجوق] دانه هاى سنگهاى قيمتى٫ چنين دانه هايى (و نيز ناخن شير و ...) كه بر پرچمها (توغها) ويا طبق باورهاى تركى براى جلوگيرى از چشم زدن به دم اسب بسته مىشد. پرچمهايى كه داراى چنين سنگهاى قيمتى ويا دانه هايى بوده اند.
ساوه: [ساو-سابو ٫ ساوا] به معنى زدن٫ كوبيدن و دفع كردن است.(ريشه كلمات تركى امروزين ساواش٫ سووماق٫ سوووشماق...سوورماق).سابير ويا ساوار همچنين نام اقوامى از تركان باستانخزر ٫ كومان٫ اوقور و بولغار و...و نام شخص نيز بوده است. همچنين ساو- چاو با بسط معنى از دفع و پخش كردن به معنى شان٫ شهرت٫ صدا و پيغام ...نيز مىباشد. كه به اين معنى اخير در نامهاى سبلان=ساو آلان و تركيب سوز سوو باقى مانده است.